fbpx
AktualitetLajme

Reportazh ; Në Selanik mes emigrantwve shqiptare

 

Kemi kaluar doganën e Kapshticës në drejtim të Selanikut .Peizazhi përreth është i butë ,rrëzë kodrave të ulta një peizazh tipik ballkanik .

Por ajo që të tërheq më tepër në këtë udhëtim janë paraklisat dhe shumë kishëza të ndërtuara buzë rrugës .Na shfaqet para syve qyteti i vogël i Follorinës me shtëpi të ulta dhe të gurta modeli elbasançe . Tej në jug shfaqet qyteti i Grebenesë .Vetiu më erdhën në mëndje vargjet e një kënge të hershme :

-Qiraxhi i Grebenesë ,qiraxhi …

-Qënke qen i pabesë ,qiraxhi …

Si dikur këtu fillojnë plagët e hidhura të kurbetit .Ashtu si dikur gjyshrit tanë vinin punonin në kurbet në Greqi për të siguruar bukën e gojës edhe sot vazhdon e njëta dramë por me përmasa shumë më të mëdha . Vetm këtu në Greqinë e veriut ka mbi 350 mijë emigrantë që i përmbledh konsullata e Selanikut. Nw makinwn time nw Kapshticw kam marrw një djalë nga Mokra ,Aleksi ( Arifi ) emrin e ka ndërruar këtu në Greqi thotë ai .Fillimisht ai ka kaluar nga mali për në Greqi ,kemi hequr e vojtur thotë ai pasi kur kalum malin e Pisoderit atje kishte dëborë .Edhe sot ndonse kanë kalur mbi 25 vjet nuk e kuptoj se si mbritëm gjallë në Greqi jo vetëm që çamë dëborën me gjoks por na kërcënonin tufat e ujqëve npër pyll …Më poshtë Aleksi më tregon ja shikoje atë qafën e malit atje i thonë” shtegu i refugjatit” pasi aty është një rrugë e njohur për të kalur ,këtu i thonë” ara e gjakut “pasi një pronar grek theri me thikë një emigrant nga Velçani i Mokrës Aleksander quhej ai .Pronarit grek ku punonte emigranti i kishin vjedhur kasetofonin e makinës dhe ai dyshonte se ia kishte vjedhur shqiptari …Gjatë gjithë rrugës për në Selanik na shoqërojnë kisha e manastire të pafund …Kodra të sistemuara me portokalle limona dhe ullinj .Padashur ndjen një trishtim të thellë kur sheh peizazhin tonë të braktisur me toka të papunuara të mbuluar nga shkurret dhe drizat .Duket sikur kudo këtu në çdo parcelë taracë apo pemishte të sistemuar bukur është shkruar fjala “Punë “ dhe padyshim është dhe djersa e shumë emigrantëve tanë që rropaten nga mëngjesi deri në darkë për të siguruar të ardhura për familjet e tyre. Jemi futur në autostradën e re dhe kemi lënë pas Kozanin ,Verian e bukur dhe pasi kemi kalur dhjetra tunele njëri pas tjetrit në buzë mbrëmje i jemi drejtuar Selanikut ..Pwr gjatw gjithw rrugws shohim karvan me makina emigrantwsh tw cilwt po kthehen qwndrojw miku kwshtu themi ne nga Mokra .

Tej thellë në horizont filloj të ngrihet një brezare e madhe dritash e cila sa më tepër i afroheshim qytetit filloj të coptohet në sinjale tabela reklama .…

Selaniku është qyteti i dytë i Greqisë me gati 2 milion banorë sëbashku me periferinë me një shtrirje të gjërë . Vetëm shqiptarë na thonw ka patur mbi 350 mijë emigrantë që janë të inkuadruar në Greqinë e veriut . Vjen mëngjesi një kohë grixho me ajër me lagështirë herw pas here binte shi .Tek stacioni i trenit përballë stacionit të autobuzave ishte një shesh i madh që dëgjohej vetëm shqip .Kjo është “Omonia” e Selanikut më thotë një shqiptar këtu presim që të na marrin për punë dhe nuk janë pak mijra veta janë të gatshëm për të punuar çfardolloj pune .Kur orët kalojnë dhe nuk vjen ndonjë pronar grek për t`i marrë ata sikletosen së tepërmi nuk duan që dita t`ju iki bosh …Aty sheh emigrantë të gjitha moshave .Kemi kaluar bulevardin Egnatia dhe kemi zbritur poshtë në drejtim të detit aty ku ndodhet edhe konsullata jonë në të njëjtën ndërtesë me konsullatën amerikane .Ndërtesa është zhvendosur kohët e fundit . Num Tupa njw emigrant shqiptar qw prej 20 vjetesh jetonte swbashku me familjen nw Selanik na thotw se duhet tw ecish dhe të takosh emigrantwt shqipatrw nwpwr fabrika , kantjere ,hekurkëthyesin ,gurgëdhëndësin , bariun majë malit nëpër stane, fëmijët tanë nëpër shkolla, … Është vërtet një fakt i pamohueshëm, se shqiptarët janë integruar me shumë dinjitet këtu në Greqi , madje edhe grekët tashmë kanë një shprehje të tyren kur iu drejtohen puntorve grekë “ Të punoni si shqiptarët “

..Selaniku të befason në çdo stinë që ta shohish .I shtrirë midis tre rrugëve më kryesore të cilat përfundojnë në det me ndërtime të reja parqe të pafund të ngjitura lart në vertikale me rrugë të pastra Selaniku shpaloset mbi det si një flamur dhe mbi këmbët e tij ka detin e kaltër si një djep gjigand me diellin në sy .Selaniku është një histori e gjallë e prekëshme ,lëvizëse .Pazari shekullor dhe i famshëm i Selanikut qindra e qindra vjeçar ishte duke u restaulluar ..Sheshi Aristoteli me një madhështi tej normales ,kisha gjigande e Shën Dhimitrit ( Agjo Dimitriu ) .Na shoqëron një emigrant që ka mbi 20 vjet që punon në Greqi ,Agron Saliasi nga Korça një burrë i fortë dhe me shikim të mprehtë …Ja e shikon atë fabrikën e çimentos atje e kam ndërtuar unë sëbshku me disa shqiptarë të tjerë .montonim kapriatat në katin e 17 të saj ..Jeta e njeriut thotë ai është dashuri ,është dhimbje ,dashuri për fëmijët për vëllezrit motrat për prindrit për shokët e shoqet e fëmijërisë ,ja sot ne po kthehemi me familjen nw Korçw ,Greqia mbaroj krejt nuk kemi se çfar tw bwjmw mw …

Mimoza Dako është mësuese dhe i është përkushtuar krijimit të kurseve të mësimit të gjuhës shqipe për fëmijët e emigrantëve shqiptarë në Selanik .Mimoza Dako është kryetare e parë e shoqatës të emigrantëve shoqatës shqiptarë të Selanikut e krijuar në vitin 1998 .Mimoza sëbshku me mësuesë të tjerë në mënyrë vullnetare iu zhvillojnë mësim fëmijve shqiptarë në gjuhën amtare .Mimoza thotë se qëllimi ynë është që të mos kemi fëmijë analfabetë t`u mësojmë shkrim dhe këndim më pas ata ecin vetë dhe rezultatet janë shumë pozitive ,ne kemi mundur të shmangim analfebetizmin e fëmijve të emigrantëve tanë këtu në Selanik dhe për këtë jemi krenarë .Po numuri I tyre ka rwnw ndjeshwm çdo ditw na largohen fwmijw swbashku me familjet e tyre pwr nw Shqipwri .Nga 65 fwmijw qw ju zhvillonim mwsim kanw ikur mw shumw se gjysma e tyre …

Udhëtojmë buzë detit .Trazirat e fundit anti qeveritare ndaj krizws greke pwr masat drastike tw qeverisw i gjen ngado nw Selanik .dyqanw tw shkatwrruara . Tej në horizont sipër siluetës së Torrës së Madhe varej pezull disku i i djellit dimwror.Lagështira e ajrit peshon mbi krahët e pulëbardhave të shumta që fluturojnë ultas mbi sipërfaqen e kaltër të detit dhe klithmat e tyre ngjajnë me një kor vajtojcash .Shëtitorja buzë detit është vërtet e mrekullueshme .Ndërtime të mrekullueshme me një arkitekturë bashkohore ku alternohet modernia me të vjetërn ..Befas përballesh me një monument gjigand të Aleksandrit të Maqedonisë .Një monument madhështor .Aleksandri i hipur mbi kalë me një pamje triumfatori .Grekët mburren me Aleksandrin …Pikërisht në këmbët e këtij monumenti gjigant vinte një pjesë orkestrale e interpretuar me saks .Shoh një muzikant nga Pogradeci 62 vjeçari Enver Ademi .Ai ka qënë prej shumë vitesh muzikant i njohur por tashmë ai është invalid nga sytë i ka ikur shikimi dhe ka zgjedhur këtë mënyrë për të lypur në mënyrë të kulturuar duke argëtuar kalimtarët pasi ai nuk punon dot .Enveri si i zënë në faj i skuqur thotë se të ardhrat që merr nga kempi nuk i dalin për të mbajtur familjen prandaj ka gjetur këtë formë për mbijetesë .Kalimtarët e rastit i hedhin monedha eurosh duke dëgjuar pjesët që ai interpreton …Pas disa ditësh qëndrimi u larguam mbasdite nga Selaniku duke lënë diellin në perëndim si një lëmsh të zjarrtë i cili përflak gjithçka kupolat e kishave të shumta në Selanik direkët e anijeve në port Torën e Madhe monumentin e Aleksandrit të Madh duke e mbushur peizazhin përreth me reflekse të kuqe .Peizazhi përreth ngjante me një gravurë të rrahur në bakërr .Natyrisht këto janë përshtypjet e një gazetari që krahas takimit me njerzit hyjnë pejzazhet ,vrojtimi i natyrës emocionet e përfituar nga takimet me emigrantët që janë pjesë përbërse e profesionit tonë .

Bardhyl Berberi

 

 

 

 

 

 

 

Related Articles

Leave a Reply

Your email address will not be published.

Back to top button